صفحه اصلی سایت mindmap

مشخصات و خرید
انیمیشن فصل دوم: گوارش و جذب مواد
  • مدرس:روح الله آزادپور
  • مدت زمان تدریس:401 دقیقه
  • تعداد پرسش و پاسخ: 0 پرسش

  24  نفر داوطلب این درس هستند

درباره مدرس
روح الله آزادپور

مدرس درس زیست‌شناسی کنکور

ویدیو ها

نکات کلی فصل گوارش و جذب مواد
فیلم آموزشی
1 مگابایت  
دقیقه1

نکات کلی و ترکیبی فصل گوارش و جذب مواد


 

1. منشأ تاژک در سلول‌های یوکاریوتی، سانتریول است.

اما منشأ تاژک در سلول‌های پروکاریوتی، غشای پلاسمایی است.


2. در چه سلول‌هایی، چه اندامک‌های گسترش بیشتری، نسبت به سلول‌های عادی پیدا کرده‌اند؟

 

1 – اندامک شبکۀ آندوپلاسمی صاف در این موارد گسترش بیشتری دارد:

سلول‌های فولیکولی و جسم زرد – سلول‌های اپیدرم (روپوست) که کوتین ترشح می‌کنند – سلول‌های ماهیچه‌ای – سلول‌های کبدی – سلول‌های لیپیدساز – سلول‌های بینابینی

 

2 – اندامک‌های شبکۀ آندوپلاسمی زبر و جسم گلژی، در این موارد گسترش بیشتری دارند:

سلول‌های ترشح کنندۀ پروتئین – ماستوسیت‌ها – پلاسموسیت‌ها

 

3 – اندامک میتوکندری در سلول‌های همراه آوند آبکش، گسترش بیشتری دارد.


3. RNA ریبوزومی در یوکاریوت‌ها از روی DNA هسته ساخته می‌شود. پس ریبوزوم درون هسته و هستک وجود دارد ولی ریبوزوم درون هسته فعالیت ندارد.

ریبوزوم، پس از ساخته شدن در هسته، پروتئین‌های آن در سیتوپلاسم، ساخته شده و از طریق منافذ هسته، وارد هسته شده و با RNA ریبوزومی ترکیب می‌شود و برای فعالیت، از هسته خارج شده و وارد سیتوپلاسم می‌شود.


4. پروتئین‌های درون سلولی:

کاتالاز – اسکلت سلولی – RNA پلی‌مراز DNA پلی‌مراز – هیستون


5. پروتئین‌هایی که شبکۀ آندوپلاسمی زبر می‌سازد:

1 – ترشحی: پادتن – لیزوزیم – پپسینوژن هورمون‌های پروتئینی و ...

2 – لیزوزوم

3 – پروتئین‌های غشاء: گیرندۀ هورمون‌های پروتئینی – کانال دریچه‌دار سدیمی و کانال دریچه‌دار پتاسیمی – پمپ سدیم‌پتاسیم – گیرندۀ انتقال‌دهندۀ عصبی


6. گیرندۀ هورمون‌های پروتئینی، توسط شبکۀ آندوپلاسمی زبر ساخته می‌شود (زیرا پروتئین‌هایی که قرار است در غشاء یا خارج از سلول فعالیت کنند، را شبکۀ آندوپلاسمی زبر می‌سازد)

گیرندۀ هورمون‌های استروئیدی، توسط ریبوزوم آزاد سنتز می‌شود (زیرا پروتئین‌های که قرار است داخل سلول فعالیت کنند، توسط ریبوزوم‌های آزاد داخل سلول ساخته می‌شود.)


7. آنزیم روبیسکو و آنزیم تجزیه کنندۀ آب (در کلروپلاست) و زنجیرۀ انتقال الکترون در غشای میتوکندری، همگی توسط ریبوزوم‌های ساده و پروکاریوتی ساخته می‌شوند.


8. در گلبول قرمز:

هموگلوبین: توسط ریبوزوم‌های شبکۀ آندوپلاسمی زبر ساخته می‌شود

انیدرازکربنیک: توسط ریبوزوم‌های آزاد سیتوپلاسم زبر ساخته می‌شود


9. بیشتر مادۀ ژنتیک سلول‌های یوکاریوتی، در ساختار هسته جای دارد.


10. در سلول‌های یوکاریوتی، آنزیم‌های مورد نیاز برای فرایند‌های سلولی، همواره «درون غشای اندامک‌ها» قرار دارد.


11. در بسیاری از سلول‌های گیاهی، تاژک و سانتریول وجود ندارد.


12. همۀ پمپ‌ها، انرژی مصرف می‌کنند؛ اما بعضی از آنها انرژی خود را از ATP نمی‌گیرند (مانند پمپ H+ در غشاء تیلاکوئید و در غشای داخلی میتوکندری)


13. ریبوزو‌م‌های باکتری درون سیتوسل تولید می‌شوند اما در یوکاریوت‌ها، در هستک، میتوکندری و کلروپلاست تولید می‌شوند.


14. هورمون‌های استروئیدی و کلسترول و ویتامین‌های «D,E,K,A» ، به راحتی از عرض غشا (فضای بین فسفولیپیدها) عبور می‌کنند.


15. اعمال دستگاه گلژی:

1 – نشانه‌گذاری گلیکوپروتئین‌هایی که از شبکه‌های آندوپلاسمی زبر و صاف آمده‌اند و می‌خواهند از سلول خارج شوند؛ مانند وزیکول‌های سیناپسی و هورمون‌های پروتئینی

2 – لیزوزوم‌سازی در سلول‌های جانوری و واکوئول‌سازی در سلول‌های گیاهی

3 – ایجاد تیغۀ میانی در هنگام سیتوکینز سلول‌های گیاهی


16. پروتئین‌های که توسط ریبوزوم‌های شبکۀ آندوپلاسمی زبر ساخته می‌شوند:

1 – آنزیم‌های موجود در اندامک لیزوزوم

2 – هر پروتئینی که در غشا حضور دارد؛ مانند: کانال‌های سدیمی و پتاسیمی – پمپ سدیم‌پتاسیم

3 – هر پروتئینی که خارج از سلول دیده شود؛ مانند: انواع آنزیم‌های گوارشی – انواع هورمون‌های پروتئینی – پپسینوژن – رنین – پتیالین بزاق – موسین – کلاژن – لیزوزیم اشک و بزاق – پادتن‌ها


17. سلول‌های مرده، غشاء ندارند. پس اسمز هم ندارند. (شرط اصلی اسمز، وجود غشاء است)


18. هرگاه زیست سلول‌ها، به‌همدیگر مرتبط باشد، عنوان می‌شود که: سلول‌ها اتصال زیستی دارند.

اما تا وقتی که اتصال سیتوپلاسمی وجود نداشته باشد، پرسلولی محسوب نمی‌شوند.

یعنی شرط لازم برای پرسلولی شدن، اتصال سیتوپلاسمی است، نه اتصال زیستی!


19. همۀ بافت‌های پیوندی، سلول‌های زنده دارند و همۀ آنها فضای بین سلولی دارند. که این فضای بین‌سلولی را مادۀ زمینه‌ای پر می‌کند. این مادۀ زمینه‌ای، توسط سلول‌های آن ساخته می‌شود.


20. برخی سلول‌های بافت پیوندی، زنده و فاقد هسته‌اند (گلبول‌های قرمز)


21. شباهت، از نظر فضای بین سلولی:

1 – سلول‌های بافت پوششی با سلول‌های مریستمی

2 – سلول‌های بافت پیوندی با سلول‌های بافت پارانشیمی


22. نکتۀ ظریف!

شکل سلول ماهیچۀ صاف = دوکی

شکل یک ماهیچۀ مخطط(مانند ماهیچۀ دوسر بازو) = دوکی


23. هیدر:

1 – کیسۀ گوارشی هیدر تا درون بازوها ادامه دارد.

2 – کیسۀ گوارشی آن دو ردیف سلول دارد.

3 – هیدر، ابتدا گوارش برون‌سلولی و سپس گوارش درون‌سلولی دارد.

4 – مسیر عبور غذا در کیسۀ گوارشی هیدر، دوطرفه است. (برخلاف انسان)

5 – هیدر، دارای ساده‌ترین دستگاه عصبی است که به شکل یک شبکۀ عصبی می‌باشد و در تمام بدن جانور پخش شده است.

6 – هیدر، سر و مغز ندارد (تقسیم بندی مرکزی و محیطی ندارد)


24. ویژگی‌های حفره گوارشی هیدر:

دو نوع یاخته ویژه دارد:

۱) یاخته‌های تخصص یافته ترشح کننده  آنزیم‌های گوارشی »»» آغازکننده فرایند گوارش برون یاخته‌ای.

۲) یاخته‌های (ذره‌خوار) فاگوسیتوزکننده »»» ذره‌خواری و ایجاد کیسه غشایی و ورود ذرات به داخل یاخته /دارای ۲ تاژک هستند.


25. دقت!

مرحلۀ بلع = عبور غذا از دهان به معده

انعکاس بلع = عبور غذا از گلو


26. پانکراس:

ترشحات = هر چی پانکراس ترشح می‌کند (حتی انسولین و گلوکاگون)

شیره = ترشحات برون‌ریز پانکراس (آنزیم و بی‌کربنات)


27. معده:

ترشحات معده = هرچیزی که معده ترشح می‌کنه حتی گاسترین.

شیره معده = ترشحات برون ریز معده (نه گاسترین).

کیموس معده = شیره معده + غذا.


28. کریچه(واکوئول)گوارشی »»» شماری از جانداران تک یاخته ای(پارامسی) »»» گوارش درون یاخته‌ای.

حفره گوارشی »»» بی‌مهرگانی مانند مرجان‌ها (مثل هیدر) »»» "ابتدا" گوارش برون یاخته‌ای و "سپس" درون یاخته‌ای.

لوله گوارشی »»» بسیاری از جانوران(نه جانداران!!) مثل کرم خاکی و ملخ »»» گوارش برون یاخته‌ای که جایگاه آن خارج از محیط داخلی بدن است.


29. در مکثِ زمان سرفه و عطسه، ماهیچه‌های بازدمی فعال‌اند اما خروج هوا نداریم!


30. جهت حرکت مواد غذایی در پارامسی یک طرفه و از حفره دهانی به سوی منفذ دفعی است.


31. برخلاف انسان که جذب مواد غذایی بیشتر در روده صورت میگیرد ، محل اصلی جذب مواد غذایی در ملخ «معده» است.


32. راست روده ملخ همانند روده بزرگ انسان و هزارلای نشخوارکنندگان با جذب آب منجر به غلیظ‌تر شدن محتویات داخل خود می‌شود.


33. گوارش مکانیکی مواد غذایی در ملخ در خارج از لوله گوارش شروع می‌شود »»»» آرواره‌های ملخ خارج دهان قرار داشته و با اسکلت خارجی پوشیده شده‌اند.


34. در دهان ملخ ، گوارش شیمیایی مواد غذایی دیده می‌شود.


35. غده‌های بزاقی ملخ در سطح شکمی و در نزدیکی پیش‌معده و چینه‌دان جانور قرار دارند.


36. جهت حرکت آنزیم‌های معده و کیسه‌های معده به پیش معده در «خلاف جهت» حرکت مواد غذایی صورت می‌گیرد.


37. طبق متن گفتار ۴ فصل ۲ حلق در جانوران زیر دیده می‌شود:

1 – انسان

2 – کرم خاکی


38. کرم خاکی معده ندارد.


39. اغلب جانوران (نه همه) فاقد توانایی تولید آنزیم سلولاز هستند ، این آنزیم بیشتر توسط میکروب‌ها تولید می‌شود.


40. ورود مواد غذایی به نگاری »»» بار اول به صورت توده‌های غذا ولی در بار دوم به صورت مایع است.


41. در گیاهخواران نشخوارکننده اول گوارش میکروبی و بعد گوارش آنزیمی انجام می‌شود ولی در گیاهخواران غیرنشخوارکننده اول گوارش آنزیمی و بعد گوارش میکروبی صورت می‌گیرد


42. بیماری سلیاک:

تخریب یاخته های روده و حتی ریزپرزها و پرزهای روده در اثر پروتئین گلوتن موجود در گندم و جو »» کاهش شدیدسطح جذب مواد (متوقف نمی‌شود) » عدم جذب بسیاری از مواد مغذی(نه همه).


43. پروتئین گلوتن در کریچه (نه درون پلاست!!) یاخته‌های بذر گندم و جو(تک لپه) ذخیره می‌شود و هنگام رویش بذر برای "رشد و نمو" رویان مصرف می‌گردد


44. جذب آب : اسمز

جذب مواد معدنی »»» انتقال فعال (کلسیم و آهن)

جذب ویتامین‌های محلول در آب »»» انتشار/انتقال فعال


45. درون‌بری، فقط مخصوص ویتامین B12 می‌باشد که با اینکه محلول در آب است ولی چون مولکول درشتی است و برای جذب باید به عامل داخلی معده نیز بپیوندد با درون بری جذب می‌شود.


46. حرکات روده بزرگ «آهسته» انجام می‌شود.


47. با ورود مدفوع به راست روده ، انعکاس دفع شروع شده و سرانجام دفع به شکل ارادی انجام می‌شود.


48. عوامل افزاینده سطح جذب در روده باریک :

1 – چین خوردگی‌های حلقوی شکل در دیواره روده ؛ محل قرار گیری پرزهای روده.

2 – پرزهای فراوان روی چین خوردگی‌های حلقوی »»» یک یاخته نیست و شامل مجموعه‌ای از یاخته‌هاست.

 3 – ریزپرز »»» در اثر چین خوردگی‌های غشای یاخته‌های روده باریک در سمت فضای داخلی روده/چین‌های میکروسکوپی روی یاخته‌های استوانه‌ای اند.

4 – یاخته‌های ماهیچه‌ای »»» داخل پرزها/انقباض آنها موجب حرکت هماهنگ پرزها می‌شود.


49. سنگ کیسه صفرا:

انسداد مجرای صفراوی + ایجاد درد + افزایش بیلی روبین خون و تجمع در بافت‌ها + یرقان(زردی) و اختلال در ترشح صفرا + اختلال جذب چربی‌ها و ویتامین‌های محلول در چربی + کمبود ویتامین‌های K, E, D وA.


50. کرم کدو:

1 – فاقد دهان و دستگاه گوارش است

2 – مواد مغذی را از «سطح بدن» جذب میکند.

3 – زندگی انگلی دارد.


51. یاخته های اصلی غده‌های معده، در انتهای حفره‌های معده قرار دارند.


52. مسیری که گاسترین طی می‌کند:

1 – تولید هورمون گاسترین توسط سلول‌های ترشح کنندۀ هورمون

2 – ترشح این هورمون به خون

3 – همراهِ خون تیرۀ دستگاه گوارش، می‌رود به کبد(از طریق سیاهرگ باب)

4 – از کبد به قلب می‌رود

5 – از قلب به شش‌ها می‌رود

6 – از شش‌ها به قلب بر می‌گردد

7 – از قلب به معده می‌رود

8 – و در نهایت روی سلول‌های اصلی و کناری اثر می‌گذارد!


53. در هر دو سمت بخش لایۀ ماهیچه‌ای لولۀ گوارش، بافت پیوندی سست قرار دارد؛

1 – در سمت بیرون، لایۀ بیرونی که از جنس بافت پیوندی است، به لایۀ ماهیچۀ طولی چسبیده است.

2 – در سمت داخل لایۀ ماهیچه‌ای، لایۀ زیرمخاط که از جنس بافت پیوندی سست است، به لایۀ ماهیچۀ حلقوی چسبیده است.


54. در دو طرف زیرمخاط، یاختۀ ماهیچه‌ای قرار دارد.


55. کاردیا، نزدیک‌ترین بنداره به دیافراگم است.


56. حرکات مواد غذایی در طول لوله گوارش ممتد و پیوسته نیست (به خاطر وجود بنداره‌ها).


57. در حرکات کرمی شکل یک حلقه انقباضی ایجاد میشود اما در حرکات قطعه قطعه کننده چند بخش انقباضی ایجاد می‌شود.


58. انواع غدد بزاقی: غدد بزرگ (۳جفت) + غدد کوچک ترشح کننده موسین

(در مجموع "بیش از ۶ عدد" غدد بزاقی داریم)


59. جنس آنزیم های بزاقی : پروتئینی »»» با مکانیسم "برون‌رانی" از یاخته‌های تشکیل دهنده غدد بزاقی ترشح می‌شوند.


60. یاخته های عصبی بخش ماهیچه‌ای، در تشکیل شبکه‌های عصبی روده‌ای نقش دارند که این شبکه‌ها تحرک و ترشح را در لوله گوارش، تنظیم می‌کنند.


61. غدد لوله گوارشی در هر دو لایه مخاطی و زیرمخاطی وجود دارد.


62. همواره منقبض و بسته‌اند بجز هنگام عبور مواد(نه فقط غذا) »»» جلوگیری از برگشت محتویات لوله گوارش به بخش قبلی.


63. فضای درون لوله گوارش جزء محیط داخلی بدن محسوب نمی‌شود.


64. پروتئین‌هایی که در سطح بیرونی غشا قرار دارند، با رشته‌های کلاژن و کشسان یا کربوهیدرات‌های غشا در تماس‌اند و پروتئین‌های سطحی موجود در سطح درونی غشا در تماس با رشته‌های پروتئینی درون یاخته اند.


65. انتقال فعال با صرف انرژی همراه است اما لزوما از انرژیATPاستفاده نمی‌کند مثل فرایند هم‌انتقالی سدیم و گلوکز در روده باریک که در انتقال گلوکز به سلول های روده باریک، از انرژیATP استفاده نمی‌شود.


66. طی آندوسیتوز اندازه غشای سیتوپلاسمی تا حدی کاهش و میزان فسفولیپیدهای درونی یاخته تا حدی افزایش می‌یابد و طی اگزوسیتوز اندازه غشای سیتوپلاسمی تا حدی افزایش و میزان فسفولیپیدهای درونی یاخته تا حدی کاهش می‌یابد.


67. بافت پوششی سنگفرشی چندلایه در پوست برخلاف دهان و مری، دارای لایه شاخی می‌باشد.


68. غشای پایه، یاخته یا بافت ندارد و زنده محسوب نمی‌شود پس نمی‌توان از آن در مهندسی ژنتیک، برای دریافت ژن استفاده کرد و نمی‌توان از آن جهت ژن‌درمانی و یا تهیه ژنوم استفاده کرد.


69. در بافت پیوندی سست، حجم عمده ماده زمینه‌ای شامل ماده شفاف و بی‌رنگ است اما حجم عمده ماده زمینه‌ای بافت پیوندی متراکم مربوط به رشته‌های پروتئینی است.


70. بافت عصبی شامل سلول های عصبی(نورون ها) و سلول های غیر عصبی( نوروگلیاها) هستند. در این بافت، تعداد نورون‌ها کمتر از نوروگلیاها بوده و نوار مغز حاصل ثبت فعالیت الکتریکی نورون‌ها می‌باشد.


71. در سنتز آبدهی، پتانسیل آب سلول بالا می‌رود و فشار اسمزی کاهش می‌یابد.


72. "تقریبا مشابه" بودن فشار اسمزی مایع اطراف یاخته‌ها با مایع درون یاخته‌ها مانع ورود بیش از حد آب به درون یاخته و ترکیدن آن می‌شود.


73. بین میزان فشار اسمزی یک محلول و پتانسیل آب آن ارتباط عکس وجود دارد.


74. یاخته گیاهی برخلاف یاخته جانوری دارای دیواره یاخته‌ای است همچنین در بسیاری از یاخته‌های گیاهی برخلاف تمام یاخته‌های جانوری می‌توان شاهد وجود داشتن اندامک سبزدیسه (کلروپلاست) و وقوع فرایند فتوسنتز بود.


75. اجزای مهم درون یاخته جانوری:

ریبوزوم(رناتن) »»» بدون غشا/محل ساخته شدن زنجیره آمینواسیدی

هسته »»» غشادار/مرکز کنترل اعمال سلول/جایگاه قرارگیری دنای خطی

شبکه آندوپلاسمی »»»️ غشادار/شبکه ارتباطی و حمل و نقل مواد در یاخته و محل بسته بندی برخی زنجیره‌های آمینواسیدی جهت ارسال به دستگاه گلژی

دستگاه گلژی »»» غشادار/محل بسته‌بندی موادی که می‌خواهند از یاخته خارج شوند و یا درون کریچه(واکوئول) یا کافنده تن(لیزوزوم) بمانند‌.

راکیزه(میتوکندری) »»» غشادار/محل وقوع تنفس سلولی و تولید ATP

کافنده تن(لیزوزوم) »»» غشادار/حاوی آنزیم های گوارشی

کریچه(واکوئول) »»» غشادار/محل ذخیره


76. غشای یاخته = دارای نفوذپذیری انتخابی(تراوایی نسبی) :

متشکل از دو بخش : 1 – لیپیدی ۲ – پروتئینی

(به بخش پروتئینی غشا می‌تواند زنجیره‌ای از کربوهیدرات‌های منشعب متصل باشد.)

 

1 – بخش لیپیدی:

الف)فسفولیپید: در ۲ لایه – فراوان‌ترین مولکول غشا – متشکل از دو بخش آبدوست و آبگریز.

ب)کلسترول: ساختار ۴حلقه‌ای(۳ حلقه ۶ ضلعی و ۱ حلقه ۵ ضلعی) – بخش عمده هر کلسترول در لابه‌لای یک لایه از فسفولیپیدهای غشا قرار می‌گیرد.

 

2 – بخش پروتئینی؛ در صورت اتصال به کربوهیدرات‌ها تشکیل گلیکوپروتئین می‌دهد که شامل انواع زیر است:

الف)سراسری: عبور از هر دو سطح غشا/ انواع : کانال های پروتئینی مثل انواع پمپ‌های غشایی مثلا پمپ سدیم-پتاسیم.

ب)سطحی: قرارگیری فقط در یک سطح غشا.


77. چند نکته از لولۀ گوارش و اندام‌های مرتبط با آن

غدد بناگوشی از سطحی بالاتر از حفرۀ دهانی و غدد زیرزبانی و زیرآرواره‌ای از سطحی پایین‌تر از حفرۀ دهان، ترشحات خود را به حفرۀ دهان می‌ریزند.

بخش عمدۀ مری، بالاتر از پردۀ دیافراگم و بخش بسیار کوتاهی از آن پایین‌تر از این پرده قرار گرفته است.

بخش عمدۀ معده و بخش عمدۀ پانکراس و همچنین کولون پایین‌رو در سمت چپ بدن قرار گرفته‌اند.

بخش عمدۀ کبد، کیسۀ صفرا، کولون بالارو، رودۀ کور و زائدۀ آپاندیس در سمت راست بدن قرار گرفته‌اند.

پانکراس، زیر و موازی با معده قرار گرفته است. انتهایی آن به سمت مرکز بدن متمایل است و انتهای باریک آن در سمت چپ بدن  و در نزدیکی طحال قرار دارد.


78. کیموس = غذا + شیرۀ معده

چه مواردی در کیموس موجود در معده نیست؟

آمینواسید، مونوساکارید و گاسترین


79. مادۀ خروجی از یک عضو برای رسیدن به همان عضو، به طور معمول، این مسیر خونی را طی می‌کند = عضو »»» خون »»» قلب »»» شش »»» قلب »»» عضو

اما مادۀ خروجی از دستگاه گوارش برای رسیدن مجدد به آن، این مسیر را طی می‌کند = عضو »»» خون »»» سیاهرگ باب »»» کبد »»» قلب »»» شش »»» قلب »»» دستگاه گوارش


80. توجه داشته باشید که غشای یاخته دارای دو لایۀ فسفولیپیدی است که در آن سرهای آبدوست فسفولیپیدها به سمت بیرون و دم‌های آبگریز آنها به سمت یکدیگر قرار گرفته‌اند و در لابه‌لای آنها می‌تواند کلسترول قرار داشته باشد. همچنین پروتئین‌های سطحی و سراسری در دو سوی غشا دیده می‌شوند. ضمناً کربوهیدرات‌ها فقط در سطح خارجی غشای یاخته دیده می‌شوند و کوتاه  و شاخه‌ دارند.


81. اگر آنزیم‌های گوارشی، تنها شامل آنزیم‌های لیزوزومی باشد، گوارش فقط درون سلولی است.

اگر علاوه بر آنزیم‌های لیزوزومی، آنزیم‌های دیگری نیز در گوارش داشته باشیم، گوارش هم برون‌سلولی و هم درون‌سلولی است.


82. در جاندارانی که لول گوارش دارند، گوارش غذا فقط برون‌سلولی است و آنزیم‌های لیزوزومی، نقشی در گوارش غذا ندارند.


83. پارامسی دارای چهارنوع  کریچه شامل کریچه انقباضی حاوی آب و مواد دفعی، کریچه غذایی حاوی ذرات غذایی تجزیه نشده، کریچه گوارشی حاوی ذرات غذایی و آنزیم‌های لیزوزومی و کریچه دفعی حاوی مواد گوارش نیافته می‌باشد. از این چهار نوع کریچه، تنها کریچه انقباضی  مربوط به سیستم دفع می‌باشد و مربوط به دستگاه گوارشی نمی‌باشد.


84. هرچند حرکت غذا در حفره گوارشی دو طرفه و در لوله گوارشی معمولا یک طرفه است، اما نمی‌توان گفت جهت حرکت محتویات لوله گوارش همواره یک طرفه است مثل نشخوارکنندگان  و ریفلاکس معده و استفراغ.


85. کرم خاکی معده ندارد پس عبارتی مثل اینکه در همه جانوران، سنگدان از بخش عقبی معده تشکیل شده است، نادرست است.


86. در ملخ، مواد غذایی موجود در گیاهان مثل پروتئین و نشاسته در معده گوارش یافته و جذب می‌شوند.


87. گوارش مکانیکی سلولز در ملخ، انسان، پرندگان دانه خوار، نشخوارکنندگان و گیاه خواران غیرنشخوار کننده دیده می‌شود اما گوارش شیمیایی آن توسط سلول‌های دستگاه گوارش هیچ یک مشاهده نمی‌شود؛ بلکه توسط میکروب‌های موجود در دستگاه گوارش آنها صورت می‌پذیرد.


88. گوارش مکانیکی و شیمیایی نشاسته در همه جانواران گیاهخوار و همه‌چیز خوار مشاهده می‌شود.


89. نشخوار کنندگان:

1 – در نشخوارکنندگان نگاری، جلویی‌ترین و سیرابی عقبی‌ترین قسمت معده است. بین این دو، هزارلا و شیردان قرار دارد، که هزارلا بالاتر از شیردان است و عقبی‌ترین قسمت دستگاه گوارش، مربوط به روده و مخرج می‌باشد.

2 – سیرابی بزرگترین بخش معده نشخوارکنندگان است.

3 – در نشخوارکنندگان شروع گوارش شیمیایی سلولز در سیرابی و شروع گوارش شیمیایی بقیه مواد در شیردان است. شروع گوارش مکانیکی مواد در دهان است.

4 – نسبت سلولز غذا به کل حجم مواد غذایی در روده باریک نشخوارکنندگان، کمتر از غیر نشخوارکنندگان است؛ چون در معده نشخوارکنندگان بخش زیادی از سلولز تجزیه شده است.

5 – روده باریک اسب برخلاف گوسفند و گاو، فاقد مونومر های حاصل از تجزیه سلولز است.


90. فرایندهای انرژی خواهی که از انرژی ATP استفاده نمی‌کنند:

1 – جذب گلوکز و بیشتر آمینواسیدها به یاخته‌های پرز(تامین انرژی از شیب غلظت سدیم)

2 – تراوش درکپسول بومن (تامین انرژی از نیروی فشار خون)

3 – انتقال یون‌های هیدروژن از فضای داخل میتوکندری به فضای بین دو غشا (‌تامین انرژی از الکترون‌های پر انرژیNADHوFADH2 )

4 – انتقال یون‌های هیدروژن از بستره کلروپلاست به داخل تیلاکوئید(تامین انرژی از الکترون‌های پر انرژی فتوسیستم ۲)


91. فرایندهای انرژی خواه با مصرف ATP :

1 – جذب کلسیم و آهن و برخی ویتامین‌های محلول در آب به یاخته‌های پرز

2 – فعالیت پمپ سدیم-پتاسیم در غشای یاختۀ پرز و یاخته عصبی

3 – درون‌بری مثل جذب ویتامین B12

4 – برون‌رانی مثل خروج کیلومیکرون از یاخته روده به مایع بین یاخته‌ای

5 – خروج انتقال‌دهنده عصبی از پایانه پیش‌سیناپسی

6 – بخش عمده بازجذب و تمام ترشح مواد در کلیه

7 – انقباض ماهیچه‌ها

8 – تهیه پلی‌پپتید در ترجمه


92. فرایندهای فاقد نیاز به صرف انرژی:

1 – انتشار مثل جذب برخی ویتامین های محلول در آب

2 – جذب مولکول‌های حاصل از گوارش لیپیدها و ویتامین‌های محلول در چربی به درون یاخته‌های پرز

3 – بازجذب برخی مواد از کلیه

4 – جذب برخی مواد معدنی به یاخته‌های پرز

5 – اسمز مثل جذب آب به یاخته‌های پرز و بازجذب آن در کلیه

6 – انتشار تسهیل شده مثل خروج گلوکز و بیشتر آمینواسیدها از یاخته پوششی روده و ورودشان به فضای بین یاخته‌ای

7 – انتقال یون‌های هیدروژن از فضای بین دو غشا به فضای داخل میتوکندری و همچنین از داخل تیلاکوئید به بستره


93. جذب مواد:

۱-گلوکز و بیشتر آمینواسیدها:عبور به درون یاخته های پوششی روده بصورت هم انتقالی، خروج از یاخته های پوششی روده با انتشار تسهیل شده

» ورود گلوکز با صرف انرژی و خروج آن بدون صرف انرژی است اما هر دو بدون صرف انرژیATPهستند و هر دو از طریق نوعی پروتئین غشایی جابه جا می شوند.

 

۲-مولکولهای حاصل از لیپیدها: ورود به یاخته های پوششی روده با انتشار و خروج از آنها بصورت کیلومیکرون و با برون رانی صورت میپذیرد.

» ورود به درون یاخته های پوششی روده برخلاف خروج از آن بدون صرف انرژی صورت میگیرد.

 

۳-ویتامین های K,E,D,A:مثل چربی ها و همراه آنها جذب میشوند

 

۴-آب:با اسمز بدون صرف انرژی

 

۵-مواد معدنی: با انتشار یا انتقال فعال(کلسیم و آهن)

 

۶-ویتامین های محلول در آب :با انتشار یا انتقال فعال یا درون بری( ویتامین B۱۲همراه عامل داخلی معده)


94. مونومرهای غیرلیپیدیِ جذب شده از روده باریک، بعد از عبور از کبد، از طریق بزرگ سیاهرگ زیرین به قلب وارد میشوند و مونومر های لیپیدی ابتدا از طریق بزرگ سیاهرگ زبرین وارد قلب می شوند و پس از آن میتوانند به کبد رفته و لیپوپروتئین ها را حاصل آورند.


95. تنظیم عصبی دستگاه گوارش:

 

۱-اعصاب خودمختار

» هم حس: معمولا کاهش فعالیت دستگاه گوارش

» پادهم حس:معمولا افزایش فعالیت دستگاه گوارش

 

۲-دستگاه عصبی روده ای: از مری تا مخرج ، تنظیم تحرک و ترشح "لوله" گوارش

» بین لایه های ماهیچه ای طولی و حلقوی

» در زیرمخاط


96. تنظیم هورمونی دستگاه گوارش:

۱-سکرتین

مسیر عبور: سیاهرگ روده » سیاهرگ باب » کبد » دهلیز راست » بطن راست » شش » دهلیز چپ » بطن چپ » لوزوالمعده

 

۲-گاسترین

مسیر عبور: سیاهرگ معده »سیاهرگ باب » کبد » دهلیز راست » بطن راست » شش » دهلیز چپ » بطن چپ » معده

پرسش و پاسخ با استاد
0پرسش

برای ثبت نظر ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید

توجه

آیا از خرید دوره انیمیشن فصل دوم: گوارش و جذب مواد مطئنید؟

توجه!!
باید دوره را خریداری کنید